ตอบ
(ก) เยเกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลาติ ฯ
วิสัชนา:
นเวว นามมูลานิ, อวเสสา นามา ธมฺมา น นามมูลา ฯ
คำแปล:
กุศลมูล ๓, อกุศลมูล ๓, อพยากตมูล ๓ รวม ๙ เท่านั้น ชื่อว่านามมูล; นามธรรมที่เหลือนอกนั้น ไม่ชื่อว่านามมูล
แสดงองค์ธรรมและการจำแนกโกฏฐาส:
ในอนุโลมปุจฉา:
• สันนิฏฐานบท: เยเกจิ นามา ธมฺมา
• สังสยบท: สพฺเพ เต นามมูลา
• องค์ธรรมของสันนิฏฐานบท ได้แก่: จิต ๘๙, เจตสิก ๕๒, นิพพาน
• องค์ธรรมของสังสยบท ได้แก่: นามมูล ๙ เท่านั้น
การจำแนกโกฏฐาส:
ฉะนั้น คำถามบทนี้เป็น ปริปุณณปัญหา ถามว่า “ธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งที่เป็นนามมีอยู่, ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดชื่อว่านามมูลใช่ไหม ?”
พระองค์จึงทรงแก้ด้วยการยกเอา นามมูล ๙ ซึ่งเป็นองค์ธรรมของสันนิฏฐานบทและสังสยบทได้ทั้งสอง ขึ้นไว้ใน ปุริมโกฏฐาส ไม่มีการปฏิเสธสังสยบท ดังแสดงว่า “นเวว นามมูลานิ”
แล้วทรงยกเอา จิต ๘๙, เจตสิก ๔๖ (เว้นนามมูล ๙), นิพพาน ซึ่งเป็นองค์ธรรมของสันนิฏฐานบทได้บทเดียว ขึ้นไว้ใน ปัจฉิมโกฏฐาส มีการปฏิเสธสังสยบท ดังแสดงว่า “, อวเสสา นามา ธมฺมา น นามมูลา”
คำวิสัชนาในอนุโลมปุจฉานี้เป็น สรูปทัสสนวิสัชนาที่มีวิภังค์โดยอ้อม
(ข) เย วา ปน นามมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ ฯ
วิสัชนา:
อามนฺตา ฯ (ใช่)
แสดงองค์ธรรมในปฏิโลมปุจฉา:
• สันนิฏฐานบท: เย วา ปน นามมูลา
• สังสยบท: สพฺเพ เต ธมฺมา นามา
• องค์ธรรมของสันนิฏฐานบท ได้แก่: นามมูล ๙
• องค์ธรรมของสังสยบท: เหมือนกัน
จงวิสัชนาในปุจฉาดังต่อไปนี้ เป็นบาลี ไทย และแสดงองค์ธรรม (จำแนกโกฏฐาส เฉพาะข้อ (ก)) ?(ก) เยเกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลาติ ฯ ?(ข) เย วา ปน นามมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ ฯ ?
คะแนนกระทู้นี้
0
— ลายเซ็นสมาชิก —
ความคิดเห็น
0