ปัจจัยที่มีวิธิพระบาลี ๗ วาระมีจำนวนเท่าไร ? คืออะไรบ้าง ? (ตอบเป็นกลุ่มตามชาติ) และจงแสดงสุทธสังขยาวาระของปัจจัยที่ ๑ ในกลุ่มนั้น ๆ มาให้ถูกต้อง ?

ตอบ

ปัจจัยที่มีวิธิพระบาลี ๗ วาระนั้น มี ๑๔ ปัจจัย จัดตามกลุ่มชาติได้ ๓ กลุ่ม ดังนี้:
๑. ปัจจัยที่เป็นสหชาตชาติ: มี ๗ ปัจจัย (คือ เหตุปัจจัย, สหชาตาธิปติ, สหชาตกัมมะ, วิปากะ, นามอาหาระ, สหชาตินทริยะ, สหชาตวิปปยุตตะ)
๒. ปัจจัยที่เป็นอารัมมณชาติ: มี ๒ ปัจจัย (คือ อารัมมณาธิปติ, อารัมมณูปนิสสยะ)
๓. ปัจจัยที่เป็นอนันตรชาติ: มี ๕ ปัจจัย (คือ อนันตระ, สมนันตระ, อนันตรูปนิสสยะ, นัตถิ, วิคตะ)

แสดงสุทธสังขยาวาระของปัจจัยที่ ๑ ในแต่ละกลุ่ม ดังนี้:

๑. เหตุปัจจัย (ปัจจัยที่ ๑ ในกลุ่มสหชาตชาติ) สรุปการนับจำนวนสุทธบทมี ๗ ประเภท คือ:
๑) กุสโล กุสลสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๒) กุสโล อพฺยากตสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๓) กุสโล กุสลาพฺยากตสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๔) อกุสโล อกุสลสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๕) อกุสโล อพฺยากตสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๖) อกุสโล อกุสลาพฺยากตสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
๗) อพฺยากโต อพฺยากตสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย

๒. อารัมมณาธิปติปัจจัย (ปัจจัยที่ ๑ ในกลุ่มอารัมมณชาติ) สรุปการนับจำนวนสุทธบทมี ๗ ประเภท คือ:
๑) กุสโล กุสลสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๒) กุสโล อกุสลสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๓) กุสโล อพฺยากตสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๔) อกุสโล อกุสลสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๕) อพฺยากโต อพฺยากตสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๖) อพฺยากโต กุสลสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย
๗) อพฺยากโต อกุสลสฺส อารมฺมณาธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย

๓. อนันตรปัจจัย (ปัจจัยที่ ๑ ในกลุ่มอนันตรชาติ) สรุปการนับจำนวนสุทธบทมี ๗ ประเภท คือ:
๑) กุสโล กุสลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๒) กุสโล อพฺยากตสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๓) อกุสโล อกุสลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๔) อกุสโล อพฺยากตสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๕) อพฺยากโต อพฺยากตสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๖) อพฺยากโต กุสลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย
๗) อพฺยากโต อกุสลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย