(ก) ให้แปลคาถาดังต่อไปนี้:“สุขํ ทุกฺขมุเปกฺขาติ ติวิธา ตตฺถ เวทนาโสมนสฺสํ โทมนสฺส มิติ เภเทน ปญฺจธา”(ข) ให้จำแนกจิต ๑๒๑ โดยเวทนา ๓ มาดู ?

ตอบ

(ก) แปลคาถา:
คาถานี้แปลความว่า ในเวทนาสังคหะนั้น ว่าโดยอารัมมณานุภวนลักษณะ คือ ลักษณะแห่งการเสวยอารมณ์แล้ว มีเวทนา ๓ อย่าง คือ ๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อุเบกขาเวทนา ว่าโดยอินทรียเภท คือ ประเภทแห่งอินทรีย์แล้ว มีเวทนา ๕ อย่าง คือ ๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. โสมนัสสเวทนา ๔. โทมนัสสเวทนา ๕. อุเบกขาเวทนา

(ข) จำแนกจิต ๑๒๑ โดยเวทนา ๓ ดังนี้:
๑. จิตที่เกิดพร้อมสุขเวทนา มี ๖๓ ดวง: ได้แก่ สุขสหคตกายวิญญาณจิต ๑, โสมนัสสสหคตจิต ๖๒
๒. จิตที่เกิดพร้อมทุกขเวทนา มี ๓ ดวง: ได้แก่ ทุกขสหคตกายวิญญาณจิต ๑, โทมนัสสสหคตจิต ๒ (โทสมูลจิต ๒)
๓. จิตที่เกิดพร้อมอุเบกขาเวทนา มี ๕๕ ดวง: ได้แก่ อุเบกขาสหคตจิต ๕๕