คำว่า “มาติกา” นั้นคืออะไร ? ได้แก่อะไร ? และมาติกามีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? พร้อมทั้งอธิบาย ?

ตอบ

คำว่า มาติกา นั้นคือ อุทเทส เป็นการแสดงโดยย่อเหมือนกับสารบาญ ได้แก่ ติกมาติกาบท ๖๖ บท และทุกมาติกาบท ๒๘๔ บท รวมเป็น ๓๕๐ บท

มาติกา มี ๒ อย่าง คือ:
๑. ติกมาติกา: เป็นมาติกาที่จำแนกปรมัตถธรรมทั้ง ๔ โดยแบ่งออกเป็น ๓ บท มี ๒๒ ติกะ คือ กุศลติกะ เป็นต้น จนถึง สนิทัสสนติกะ เป็นที่สุด
๒. ทุกมาติกา: เป็นมาติกาที่จำแนกปรมัตถธรรมทั้ง ๔ โดยแบ่งออกเป็น ๒ บท มี ๒ ประเภท คือ:
• อภิธัมมทุกมาติกา: มี ๑๐๐ ทุกะ คือ เหตุทุกะ เป็นต้น จนถึง สรณทุกะ เป็นที่สุด
• สุตตันติกทุกมาติกา: มี ๔๒ ทุกะ คือ วิชชาภาคีทุกะ เป็นต้น จนถึง ขเยญาณทุกะ เป็นที่สุด