(ก) ให้แปลคาถาที่แสดงองค์ธรรมในมิสสกสังคหะทั้ง ๗ หมวดมาดู ?(ข) จงแสดงถึงการนำมาของอาหารทั้ง ๔ โดยเฉพาะ ๆ ไม่ต้องยกหลักฐานบาลีขึ้นแสดง ?

ตอบ

(ก) แปลคาถาแสดงองค์ธรรมในมิสสกสังคหะทั้ง ๗ หมวด:
• เหตุ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๖
• ฌานังคะ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๕
• มัคคังคะ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๙
• อินทรีย์ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๑๖
• พละ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๙
• อธิบดี เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๔
• อาหาร เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๔ เหมือนกัน
*(นักศึกษาทั้งหลาย พึงทราบการแสดงมิสสกสังคหะ ที่มีกุศลเป็นต้นปะปนกันโดยมี ๗ หมวดดังนี้)*

(ข) การนำมาของอาหารทั้ง ๔ โดยเฉพาะ ๆ มีดังนี้:
๑. กพฬีการาหาร: นำมาซึ่งอาหารชสุทธัฏฐกกลาป ให้เกิดในสันดานของสัตว์ทั้งหลาย
๒. ผัสสาหาร: นำมาซึ่งเวทนา คือการเสวยอารมณ์เป็นสุขบ้าง เป็นทุกข์บ้าง เฉย ๆ บ้าง
๓. มโนสัญเจตนาหาร: นำมาซึ่งปฏิสนธิวิญญาณ (คือการเกิดเป็นมนุษย์ เทวดา พรหม อบายสัตว์) และปวัตติวิญญาณ (คือการเห็น การได้ยิน เป็นต้น)
๔. วิญญาณาหาร: นำมาซึ่งเจตสิกและกัมมชรูป