การจำแนกอาการถือผิดแห่งทิฐิต่างๆ (สักกายทิฐิ, อันตคาหิกทิฐิ ๕๐)

ทิฏฐิกถา: การถือผิดด้วยทิฏฐิต่างๆ

อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Attānudiṭṭhiความเห็นตามว่าเป็นตัวตน การยึดถือขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา ๒๐ รูปแบบและมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้

[๓๓๑] ปุถุชนย่อมเห็นวิญญาณในตนอย่างไร ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา ก็แลในตัวตนนี้มีวิญญาณนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นวิญญาณในตน เปรียบเหมือนดอกไม้มีกลิ่นหอม ... ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Attānudiṭṭhiความเห็นตามว่าเป็นตัวตน การยึดถือขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา ๒๐ รูปแบบมีวิญญาณเป็นวัตถุที่ ๓ อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Attānudiṭṭhiความเห็นตามว่าเป็นตัวตน การยึดถือขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา ๒๐ รูปแบบเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ปุถุชน ย่อมเห็นวิญญาณในตนอย่างนี้ ฯ

[๓๓๒] ปุถุชนย่อมเห็นตนในวิญญาณอย่างไร ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตนของเรานี้นั้นแลมีอยู่ในวิญญาณนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนในวิญญาณ เปรียบเหมือนแก้วมณีที่เขาใส่ไว้ในขวด ... ชื่อว่าย่อมเห็นแก้วมณีในขวด ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน นี้เป็นอัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Attānudiṭṭhiความเห็นตามว่าเป็นตัวตน การยึดถือขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา ๒๐ รูปแบบมีวิญญาณเป็นวัตถุที่ ๔ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ปุถุชนย่อมเห็นตนในวิญญาณอย่างนี้ อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อัตตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Attānudiṭṭhiความเห็นตามว่าเป็นตัวตน การยึดถือขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา ๒๐ รูปแบบมีความถือผิดด้วยอาการ ๒๐ เหล่านี้ ฯ

[๓๓๓] มิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๒ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดแห่งมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันกล่าวถึงวัตถุอย่างนี้ว่า ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นอย่างหนึ่ง วัตถุเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้และวัตถุ นี้เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้มีวัตถุผิดที่ ๑ มิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้วิบัติทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้วิบัติdiṭṭhivipattiความวิบัติแห่งความเห็น ความเห็นผิดคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดแห่งมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันกล่าวถึงวัตถุอย่างนี้ว่า ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล ฯลฯ การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่บุคคลทำดีทำชั่วไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มี บิดาไม่มี สัตว์ผู้ผุดเกิดขึ้นก็ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้ว สั่งสอนประชุมชนให้รู้ตาม ไม่มีในโลก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นอย่างหนึ่ง วัตถุเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้และวัตถุ นี้เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้มีวัตถุ ๑๐ มิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้วิบัติทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้วิบัติdiṭṭhivipattiความวิบัติแห่งความเห็น ความเห็นผิดคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ฯลฯ บุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ย่อมมีคติเป็น ๒ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ มิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๐ เหล่านี้ ฯ

สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเรา, สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไป และอุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Ucchedadiṭṭhiความเห็นผิดว่าตายแล้วขาดสูญ ไม่มีอะไรสืบต่อ

[๓๓๔] สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเรามีความถือผิดด้วยอาการ ๒๐ เป็นไฉน ฯ

ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้วในโลกนี้ มิได้เห็นพระอริยะเจ้า ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยะเจ้า ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของพระอริยะเจ้า ไม่ได้เห็นสัปบุรุษ ไม่ฉลาดในธรรมของสัปบุรุษ ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของสัปบุรุษ ย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนบ้าง เห็นตนว่ามีรูปบ้าง เห็นรูปในตนบ้าง เห็นตนในรูปบ้าง ย่อมเห็นเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ โดยความเป็นตนบ้าง เห็นตนว่ามีวิญญาณบ้าง เห็นตนในวิญญาณบ้าง เห็นวิญญาณในตนบ้าง ฯ

ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างไร ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นปฐวีกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆ ฯลฯ โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาโดยความเป็นตน คือ ย่อมเห็นโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาและตนไม่เป็นสองว่า โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาอันใด เราก็อันนั้น เราอันใด โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาก็อันนั้น เปรียบเหมือนเมื่อประทีปน้ำมันลุกโพลงอยู่ ฯลฯ ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาโดยความเป็นตน ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิด ฯลฯ นี้เป็นสักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเรามีรูปเป็นวัตถุที่ ๑ สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเราเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่มิใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างนี้ ฯลฯ สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเรามีความถือผิดด้วยอาการ ๒๐ เหล่านี้ ฯ

[๓๓๕] สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไปมีสักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเราเป็นวัตถุ มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๕ เป็นไฉน ฯ

ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับในโลกนี้ ไม่ได้เห็นพระอริยะเจ้า ... ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของสัปบุรุษ ย่อมเห็นตนว่ามีรูปบ้าง เห็นรูปในตนบ้าง เห็นตนในรูปบ้าง เห็นตนว่ามีเวทนาบ้าง เห็นตนว่ามีสัญญาบ้าง เห็นตนว่ามีสังขารบ้าง เห็นตนว่ามีวิญญาณบ้าง เห็นวิญญาณในตนบ้าง เห็นตนในวิญญาณบ้าง ฯ

ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีรูปอย่างไร ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ โดยความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตนของเรานี้นั้นแล มีรูปด้วยรูปนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนว่ามีรูป เปรียบเหมือนต้นไม้มีเงา บุรุษพึงพูดถึงต้นไม้นั้นอย่างนี้ว่า นี้ต้นไม้ นี้เงา ต้นไม้เป็นอย่างหนึ่ง เงาเป็นอย่างหนึ่ง แต่ว่าต้นไม้นี้นั้นแล มีเงาด้วยเงานี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นต้นไม้ว่ามีเงา ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นเวทนา ... โดยความเป็นตน นี้เป็นสัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไปอันมีสักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเราเป็นวัตถุที่ ๑ สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไปเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีรูปอย่างนี้ ฯลฯ สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไปอันมีสักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สักกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sakkāyadiṭṭhiความเห็นผิดว่าขันธ์ ๕ เป็นอัตตา เป็นเรา หรือเป็นของเราเป็นวัตถุ มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๓๖] อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Ucchedadiṭṭhiความเห็นผิดว่าตายแล้วขาดสูญ ไม่มีอะไรสืบต่ออันมีสักกายเป็นวัตถุ มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๕ เป็นไฉน ฯ

ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับในโลกนี้ ไม่ได้เห็นพระอริยะเจ้า ... ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของสัปบุรุษ ย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตน เห็นเวทนาโดยความเป็นตน เห็นสัญญาโดยความเป็นตน เห็นสังขารโดยความเป็นตน เห็นวิญญาณโดยความเป็นตน ฯ

ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างไร ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นปฐวีกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆ ฯลฯ โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาโดยความเป็นตน คือ ย่อมเห็นโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาและตนไม่เป็นสองว่า โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาอันใด เราก็อันนั้น เราอันใด โอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆโอทาตกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆodhātakasiṇaกสิณกสิณKasiṇaวัตถุอันเป็นเครื่องเพ่งเพื่ออบรมจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ดิน น้ำ ไฟ ลม หรือสีต่าง ๆสีขาว การเพ่งกำหนดวัตถุหรือดวงสีขาวเป็นอารมณ์ภาวนาก็อันนั้น เปรียบเหมือนเมื่อประทีปน้ำมันลุกโพลงอยู่ ฯลฯ นี้เป็นอุจเฉทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันมีสักกกายทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นวัตถุที่ ๑ อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Ucchedadiṭṭhiความเห็นผิดว่าตายแล้วขาดสูญ ไม่มีอะไรสืบต่อเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่มิใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างนี้ ฯลฯ อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อุจเฉททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Ucchedadiṭṭhiความเห็นผิดว่าตายแล้วขาดสูญ ไม่มีอะไรสืบต่ออันมีสักกายเป็นวัตถุ มีความถือผิดด้วยอาการ ๑๕ เหล่านี้ ฯ

อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ๕๐ อาการ

[๓๓๗] อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงมีความถือผิดด้วยอาการ ๕๐ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด โลกไม่มีที่สุด ชีพอันนั้น สรีระก็อันนั้น ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีก สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้ว ย่อมไม่เป็นอีก สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็มี ย่อมไม่เป็นอีกก็มี สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ย่อมถือผิดด้วยอาการเท่าไร ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกเที่ยง ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ ฯ

[๓๓๘] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกเที่ยง ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปเป็นโลกและเป็นของเที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้และวัตถุ นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ที่ถือเอาที่สุดว่าโลกเที่ยงที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า เวทนาเป็นโลกและเป็นของเที่ยง ฯลฯ สัญญาเป็นโลกและเป็นของเที่ยง ฯลฯ สังขารเป็นโลกและเป็นของเที่ยง ฯลฯ วิญญาณเป็นโลกและเป็นของเที่ยง ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุด เช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ที่ถือเอาที่สุดว่าโลกเที่ยงที่ ๕ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกเที่ยง ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๓๙] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกไม่เที่ยง ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปเป็นโลกและเป็นของไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ฯลฯ นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ที่ถือเอาที่สุดว่าโลกไม่เที่ยงที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า เวทนาเป็นโลกและเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ สัญญาเป็นโลกและเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ สังขารเป็นโลกและเป็นของไม่เที่ยง วิญญาณเป็นโลกและเป็นของไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อนตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกไม่เที่ยง ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๐] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกมีที่สุด ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ทำสีเขียวแผ่ไปสู่โอกาสนิดหน่อย เขามีความเห็นอย่างนี้ว่าโลกนี้มีที่สุดกลม ดังนี้ เขาจึงมีความสำคัญว่าโลกมีที่สุด ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า ที่ที่แผ่ไปนั้นเป็นวัตถุและเป็นโลก เครื่องที่แผ่ไปนั้นเป็นตนและเป็นโลก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นอย่างหนึ่ง วัตถุเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้และวัตถุ นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่าโลกมีที่สุดที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ บุคคลบางคนในโลกนี้ ทำสีเหลืองแผ่ไป ทำสีแดงแผ่ไป ทำสีขาวแผ่ไป ทำแสงสว่างแผ่ไป สู่โอกาสนิดหน่อย เขามีความคิดอย่างนี้ว่า โลกนี้มีที่สุดกลม ดังนี้ เขาจึงมีความสำคัญว่าโลกมีที่สุด ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า ที่ที่แผ่ไปนั้นเป็นวัตถุและเป็นโลก เครื่องที่แผ่ไปนั้นเป็นตนและเป็นโลก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกมีที่สุด ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๑] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกไม่มีที่สุด ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ทำสีเขียวแผ่ไปสู่โอกาสอันกว้าง เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า โลกนี้ไม่มีที่สุด หาที่สุดมิได้ ดังนี้ จึงมีความสำคัญว่าโลกไม่มีที่สุด ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า ที่ที่แผ่ไปนั้นเป็นวัตถุและเป็นโลก เครื่องที่แผ่ไปนั้นเป็นตนและเป็นโลก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่าโลกไม่มีที่สุดที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

บุคคลบางคนในโลกนี้ ทำสีเหลือง ทำสีแดง ทำสีขาว ทำแสงสว่าง แผ่ไปสู่โอกาสอันกว้าง เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า โลกนี้ไม่มีที่สุด หาที่สุดมิได้ ดังนี้ เขาจึงมีความสำคัญว่า โลกไม่มีที่สุด ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า ที่ที่แผ่ไปนั้นเป็นวัตถุและเป็นโลก เครื่องที่แผ่ไปนั้นเป็นตนและเป็นโลก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า โลกไม่มีที่สุด ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๒] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพอันนั้น สรีระก็อันนั้น ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปเป็นชีพและสรีระ ชีพอันใด สรีระก็อันนั้น ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพอันนั้น สรีระก็อันนั้นที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้สังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า เวทนาเป็นชีพและเป็นสรีระ สัญญาเป็นชีพและเป็นสรีระ สังขารเป็นชีพและเป็นสรีระ วิญญาณเป็นชีพและเป็นสรีระ ชีพอันใด สรีระก็อันนั้น ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพอันนั้น สรีระก็อันนั้น ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๓] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปเป็นสรีระ ไม่ใช่ชีพ รูปนั้นเป็นสรีระ ชีพเป็นอย่างหนึ่ง สรีระเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่นที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า เวทนาเป็นสรีระ ไม่ใช่ชีพ สัญญาเป็นสรีระ ไม่ใช่ชีพ สังขารเป็นสรีระ ไม่ใช่ชีพ วิญญาณเป็นสรีระ ไม่ใช่ชีพ วิญญาณนั้นเป็นสรีระ ชีพเป็นอย่างหนึ่ง สรีระก็เป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๔] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีก ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัตว์แต่การแตกแล้วย่อมเป็นอีกบ้าง คงอยู่บ้าง อุบัติขึ้นบ้าง เกิดบ้าง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

[๓๔๕] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมไม่เป็นอีก ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัตว์แต่กายแตกแล้วย่อมขาดสูญ ย่อมพินาศไป สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมไม่เป็นอีก ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมไม่เป็นอีกที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงเป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

[๓๔๖] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็มี ย่อมไม่เป็นอีกก็มี ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัตว์แต่กายแตกแล้วย่อมเป็นอีกก็มี ย่อมไม่เป็นอีกก็มี ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็มี ย่อมไม่เป็นอีกก็มีที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

[๓๔๗] ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า รูปต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัตว์แต่กายแตกแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิดว่า เวทนาต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัญญาต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สังขารต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ วิญญาณต้องตายเป็นธรรมดาในโลกนี้แหละ สัตว์แต่กายแตกแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้นั้นถือเอาที่สุดเช่นนั้น เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ... ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้และวัตถุ นี้เป็นทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ที่ ๑ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง เป็นมิจฉาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์สังโยชน์Saṃyojanaกิเลสอันผูกมัดสัตว์ไว้กับภพและวัฏสงสาร มี ๑๐ ประการ แต่ไม่ใช่ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันถือเอาที่สุดว่า สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕ เหล่านี้ อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันตคาหิกทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้antaggāhikadiṭṭhiความเห็นที่แล่นไปยึดถือที่สุดอย่างใดอย่างหนึ่ง มี ๕๐ อาการ เช่น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยงย่อมถือผิดด้วยอาการ ๕๐ เหล่านี้

ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้pubbantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอดีต มี ๑๘ อาการ, อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้aparantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอนาคต มี ๔๔ อาการ และสังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้saṃyojanikadiṭṭhiทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันเป็นเครื่องผูกมัดหรือประกอบสัตว์ไว้ในภพ

[๓๔๘] ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้pubbantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอดีต มี ๑๘ อาการ (ความตามเห็นขันธ์ส่วนอดีต) ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๑๘ เป็นไฉน ฯ

สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สัสสตทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้Sassatadiṭṭhiความเห็นผิดว่าอัตตาและโลกเที่ยงแท้ ยั่งยืน คงอยู่ตลอดไป (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนและโลกเที่ยง) ๔ เอกัจจสัสสติกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนและโลกเที่ยงเป็นบางอย่าง) ๔ อันตานันติกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าโลกมีที่สุดและหาที่สุดมิได้) ๔ อมราวิกเขปิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ซัดส่ายไม่ตายตัว) ๔ อธิจจสมุปปันนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนและโลกเกิดขึ้นลอยๆ) ๒ ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ปุพพันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้pubbantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอดีต มี ๑๘ อาการ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๑๘ เหล่านี้ ฯ

[๓๔๙] อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้aparantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอนาคต มี ๔๔ อาการ (ความตามเห็นขันธ์ส่วนอนาคต) ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๔๔ เป็นไฉน ฯ

สัญญีวาททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนเมื่อตายแล้วมีสัญญา) ๑๗ อสัญญีวาททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนเมื่อตายแล้วไม่มีสัญญา) ๘ เนวสัญญีนาสัญญีวาททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าตนเมื่อตายแล้วมีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่) ๘ อุจเฉทวาททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่าสัตว์ตายแล้วขาดสูญ) ๗ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ธรรมนิพพานวาททิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ว่านิพพานเป็นปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์) ๕ อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อปรันตานุทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้aparantānudiṭṭhiความเห็นตามปรารภขันธ์ในส่วนอนาคต มี ๔๔ อาการ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๔๔ เหล่านี้ ฯ

[๓๕๐] สังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้saṃyojanikadiṭṭhiทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันเป็นเครื่องผูกมัดหรือประกอบสัตว์ไว้ในภพ (ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพ) ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๑๘ เป็นไฉน ฯ

ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ คือ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ที่ไป ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้ที่รกชัฏ ฯลฯ ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นเหตุให้ถือผิด ทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้เป็นเหตุให้ลูบคลำ สังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้สังโยชนิกาทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้saṃyojanikadiṭṭhiทิฐิทิฐิDiṭṭhiความเห็น, ความเห็นผิดหรือทัศนะที่มีการยึดถือเอาไว้อันเป็นเครื่องผูกมัดหรือประกอบสัตว์ไว้ในภพ ย่อมถือผิดด้วยอาการ ๑๘ เหล่านี้ ฯ