กลับหน้าแรกธรรมสุตตะ

สำรวจหมวดหมู่

6 หมวด
🛕
เรื่องของพระ
เรื่องราวของพระสงฆ์ กิจกรรม พิกัดสัปปายะ
14 กระทู้
🙏
ปุจฉา-วิสัชนา
ถาม-ตอบ ปัญหาสภาวะธรรมล้วนๆ สำหรับอาภิธรรมิกะทุกระดับ
537 กระทู้
⚖️
กฎแห่งกรรม
เรื่องกรรมและผลของกรรม หลักธรรม และเรื่องราวที่เกี่ยวข้อง
0 กระทู้
💬
เปิดประเด็น
คำถาม เรื่องชวนคิด และประเด็นสำหรับแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
1 กระทู้
🌏
ชีวิตในภพ
ชีวิตและความตาย (มี อสุภะ โปรดพิจารณาจิตก่อน)
3 กระทู้
🧘
ผ่อนคลาย
เรื่องเบาๆ สัพเพเหระในชีวิตประจำวัน
7 กระทู้

🙏 ปุจฉา-วิสัชนา

537 กระทู้
+ ฝากข่าวสาร
ทั้งหมด 🛕 เรื่องของพระ🙏 ปุจฉา-วิสัชนา⚖️ กฎแห่งกรรม💬 เปิดประเด็น🌏 ชีวิตในภพ🧘 ผ่อนคลาย

(ก) คำว่า “ภาวนา” แปลว่าอย่างไร มีกี่อย่าง คืออะไรบ้าง แสดงวจนัตถะว่าอย่างไร ?(ข) คำว่า “กมฺมฏฺฐาน” หมายความว่าอย่างไร เมื่อแยกบทแล้วได้กี่บท คืออะไรบ้าง ?(ค) การแสวงหาอมตธรรม มีอยู่กี่อย่าง คืออะไรบ้าง ?

(ก) คำว่า ภาวนา แปลว่า ธรรมที่ควรเจริญ คือ ให้เกิดขึ้นบ่อยๆ ในสันดานของตน ชื่อว่า ภาวนา มี ๒ อย่าง คือ๑. สมถภาวนา๒. วิปัสสนาภาวนาดังมีวจนัตถะแสดงว่า “ภาเวตพฺพาติ = ภาวนา”…

จงวิสัชนาพร้อมคำแปล แสดงองค์ธรรมในปุจฉาดังต่อไปนี้ (ไม่ต้องจำแนกโกฏฐาส)(ก) รูปํ, รูปกฺขนฺโธติ ?(ข) ขนฺธา, เวทนากฺขนฺโธติ ?

(ก) วิสัชนาและแสดงองค์ธรรม ข้อ (ก) รูปบทวิสัชนา: ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ น รูปกฺขนฺโธ, รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.คำแปล: ปิยรูปสาตรูป ชื่อว่ารูป แต่ไม่ชื่อว่ารูปขันธ์,…

วิปัสสนูปกิเลส แปลว่าอย่างไร ? มีเท่าไร ? ได้แก่อะไรบ้าง ? (ให้แสดงแต่ชื่อไม่ต้องบอกความหมาย)วิปัสสนูปกิเลสเหล่านั้นไม่เกิดขึ้นแก่ใครบ้าง และเกิดขึ้นแก่บุคคลที่ได้บรรลุญาณอะไร และญาณนั้นจัดเข้าในวิสุทธิอะไร ?

วิปัสสนูปกิเลส แปลว่า สิ่งที่ทำให้วิปัสสนาญาณหม่นหมอง หรือเศร้าหมอง มี ๑๐ อย่าง คือ๑. โอภาส๒. ปีติ๓. ปัสสัทธิ๔. อธิโมกข์๕. ปัคคหะ๖. สุข๗. ญาณ๘. อุปัฏฐาน๙. อุเบกขา๑๐. นิกั…

จงแสดงกรณบท แห่ง นานักขณิกกัมมปัจจัย พร้อมทั้งแสดงกัมมปกิณณกฆฏนา ๒ มาโดยละเอียด ?

กรณบท แห่ง นานักขณิกกัมมปัจจัยกมฺมปจฺจเยน เป็นกรณบท แสดงให้รู้ถึงอำนาจปัจจัย ๗ คือ นานักขณิกกัมมะ, อนันตระ, สมนันตระ, อนันตรูปนิสสยะ, ปกตูปนิสสยะ, นัตถิ, วิคตะ ที่ทำการช่…

จงแสดงการแผ่เมตตา แบบบริกรรมท่องจำทั่วไปอย่างสามัญให้แก่บุคคล ๑๒ ที่อยู่ในทิศใหญ่ ๔ ทั้งบาลีและไทยมาให้สมบูรณ์ ?

แสดงการแผ่เมตตา ดังต่อไปนี้ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปจฺฉิมาย ทิสาย อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณาย ทิสายสพฺเพ สตฺตา สพฺเพ ปาณา สพฺเพ ภูตา สพฺเพ ปุคฺคลา สพฺเพ อตฺตภาวปริยาปนฺนา สพฺพา อิตฺ…

จงตอบคำถามดังต่อไปนี้(ก) รูปเป็นปัจจัย นามเป็นปัจจยุปบัน มีกี่ปัจจัย คืออะไรบ้าง ?(ข) ปัจจัยที่เป็นอดีตกาล มีกี่ปัจจัย คืออะไรบ้าง ?(ค) ปัจจัยที่มีอำนาจเป็น อนุปาลกสัตติ มีกี่ปัจจัย คืออะไรบ้าง ?

(ก) รูปเป็นปัจจัย นามเป็นปัจจยุปบัน มี ๑๑ ปัจจัย คือ๑. วัตถุปุเรชาตนิสสยปัจจัย๒. วัตถารัมมณปุเรชาตนิสสยปัจจัย๓. วัตถุปุเรชาตปัจจัย๔. อารัมมณปุเรชาตปัจจัย๕. ปุเรชาตินทริยป…
ยอดนิยม

จงแสดงสังคหนัยในจิตดังต่อไปนี้ ว่ามีเจตสิกประกอบได้เท่าไร ? คืออะไรบ้าง ?(ก) โลภมูลจิตดวงที่ ๒(ข) โทสมูลจิตดวงที่ ๒(ค) มหากุศลจิตดวงที่ ๓(ง) รูปาวจรปฐมฌานจิต ๓(จ) โลกุตตรปฐมฌานจิต ๘

ตอบแสดงสังคหนัยในจิตต่าง ๆ ดังนี้:• (ก) โลภมูลจิตดวงที่ ๒: มีเจตสิกประกอบได้ ๒๑ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๓, โมจตุกเจตสิก ๔, โลภเจตสิก ๑, ทิฏฐิเจตสิก ๑, ถีทุกเจตสิก ๒• (ข) …
ยอดนิยม

คำว่า “มาติกา” นั้นคืออะไร ? ได้แก่อะไร ? และมาติกามีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? พร้อมทั้งอธิบาย ?

ตอบคำว่า มาติกา นั้นคือ อุทเทส เป็นการแสดงโดยย่อเหมือนกับสารบาญ ได้แก่ ติกมาติกาบท ๖๖ บท และทุกมาติกาบท ๒๘๔ บท รวมเป็น ๓๕๐ บทมาติกา มี ๒ อย่าง คือ:๑. ติกมาติกา: เป็นมาติก…
ยอดนิยม

มิจฉัตตธรรม หมายความว่าอย่างไร ? มีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? จงแสดงพร้อมด้วยความหมาย ?

ตอบมิจฉัตตธรรม หมายความว่า ธรรมที่มีสภาพเป็นความชั่ว มี ๑๐ อย่าง คือ:๑. มิจฉาทิฏฐิ: ความเห็นผิด๒. มิจฉาสังกัปปะ: ความดำริผิด๓. มิจฉาวาจา: การกล่าววาจาผิด๔. มิจฉากัมมันตะ:…
ยอดนิยม

(ก) จงแสดงความหมายของจิตดังต่อไปนี้: อกุศลจิต, อเหตุกกุศลวิปากจิต, มหากุศลจิต, รูปาวจรจิต, อรูปาวจรจิต ?(ข) คำว่า “สหคตํ” มีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? จงแปลด้วย ?

ตอบ(ก) ความหมายของจิตต่าง ๆ:• อกุศลจิต: หมายความว่า จิตที่มีโทษและให้ผลตรงกันข้ามกับกุศลจิต หรือเป็นจิตที่ประกอบกับอกุศลเจตสิก• อเหตุกกุศลวิปากจิต: หมายความว่า วิบากจิตที…
ยอดนิยม

(ก) จงแสดงบาลีและคำแปลในอกุศลสสังขาริกจิต ๕ ดวง มาให้ถูกต้อง ?(ข) ให้แสดงบาลีพร้อมคำแปลในมหาวิปากจิต ดวงที่ ๕ ถึง ดวงที่ ๘ ตามลำดับ ?

ตอบ(ก) บาลีและคำแปลในอกุศลสสังขาริกจิต ๕ ดวง:๑. โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํแปล: จิตที่เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน พร้อมด้วยความดีใจ ประกอบด้วยความเห็นผิด๒. โสมน…

(ก) จงแสดงคาถาปฏิญญาของพระอนุรุทธาจารย์ทั้งบาลีและคำแปล ?(ข) ปัจจยสังคหะ หมายความว่าอย่างไร ?(ค) ธรรมที่เป็นปัจจัยในปฏิจจสมุปบาท และปัฏฐานนั้นได้แก่อะไร ?

(ก) แสดงคาถาปฏิญญาของพระอนุรุทธาจารย์ ทั้งบาลีและคำแปล ดังนี้เยสํ สงฺขตธมฺมานํ เย ธมฺมา ปจฺจยา ยถาตํ วิภาคมิเหทานิ ปวกฺขามิ ยถารหํ.คำแปล: ธรรมทั้งหลายเหล่าใด คือสังขตธรรม…

(ก) ให้แสดงคาถารูปปรมัตถ์ พร้อมคำแปล ?(ข) ในรูป ๒๘ นั้น เมื่อจัดเป็นประเภทใหญ่ และประเภทเล็กแล้ว มีจำนวนเท่าไร ? คืออะไรบ้าง ?

ตอบ(ก) คาถารูปปรมัตถ์ พร้อมคำแปล:สมุทฺเทสา วิภาคา จ สมุฏฺฐานา กลาปโตปวตฺติกฺกมโต เจติ ปญฺจธา ตตฺถ สงฺคโห ฯคำแปล: การแสดงสงเคราะห์รูปในรูปปริจเฉทนี้ พระอนุรุทธาจารย์แสดงเป…

จงจำแนกกิจ ๑๔ โดยอเหตุกจิต ๑๘ ?

ตอบจำแนกกิจ ๑๔ โดยอเหตุกจิต ๑๘ ดังนี้:• จิตที่ทำหน้าที่ปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ จุติกิจ มี ๒ ดวง: คือ อุเบกขาสันตีรณจิต ๒• จิตที่ทำหน้าที่อาวัชชนกิจ มี ๒ ดวง: คือ ปัญจทวาราวัช…
ยอดนิยม

(ก) ให้แปลคาถาดังต่อไปนี้:“ปญฺจวีส ปริตฺตมฺหิ ฉ จิตฺตานิ มหคฺคเตเอกวีสติ โวหาเร อฏฺฐ นิพฺพานโคจเร”(ข) อารมณ์ ๖ เมื่อจำแนกโดยประเภทใหญ่แล้วมีกี่ประเภท ? คืออะไรบ้าง ? ให้แสดงองค์ธรรมมาด้วย ?

ตอบ(ก) แปลคาถาอารัมมณสังคหะ:• จิต ๒๕ ดวง: (คือ ทวิปัญจวิญญาณจิต ๑๐, มโนธาตุ ๓, สันตีรณจิต ๓, มหาวิปากจิต ๘, หสิตุปปาทจิต ๑) เกิดได้ในอารมณ์ ๖ ที่เป็นกามธรรมอย่างเดียว• จิ…

จงแสดงอำนาจปัจจัยที่เข้ากันได้ในการช่วยอุปการะ ดังต่อไปนี้ ?(ก) สังขาร ๓ เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่วิปากจิต(ข) ปฏิสนธิวิญญาณ เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่หทัยวัตถุรูป(ค) เวทนา เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่ตัณหา

(ก) สังขาร ๓ เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่วิปากจิต ได้อำนาจปัจจัย ๒ คือ๑. ปกตูปนิสสยปัจจัย๒. นานักขณิกกัมมปัจจัย(ข) ปฏิสนธิวิญญาณ เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่หทัยวัตถุรูป ได้อำนาจ…

จงบอกองค์ธรรมของคาถาต่อไปนี้(ก) ภูมิที่จักขายตนะกำลังเกิด แต่กายายตนะไม่เคยเกิดมีกี่ภูมิ ? คือภูมิอะไรบ้าง ?(ข) ภูมิที่รูปธาตุเคยเกิด แต่รสธาตุจักไม่เกิดมีกี่ภูมิ ? คือภูมิอะไรบ้าง ?(ค) ภูมิที่รูปายตนะเคยเกิด แต่กายายตนะจักไม่เกิดมีกี่ภูมิ ? คือภูมิอะไร

(ก) มี ๑๕ ภูมิ คือ รูปภูมิ ๑๕ (เว้นอสัญญสัตตภูมิ ๑)(ข) มี ๑๖ ภูมิ คือ รูปภูมิ ๑๖(ค) มี ๑๖ ภูมิ คือ รูปภูมิ ๑๖(ง) มี ๑๑ ภูมิ คือ กามภูมิ ๑๑
ยอดนิยม

(ก) จักขุทวาริกเจตสิก ปัญจทวาริกเจตสิก ทวารวิมุตเจตสิก ทั้ง ๓ อย่างนี้ โดยแน่นอนไม่มีนั้น เพราะเหตุใด ?(ข) ปัญญาเจตสิกที่เกิดขึ้นโดยไม่ใช่ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย และทางใจนั้นมีหรือไม่ ? ถ้ามีเป็นปัญญาเจตสิกดวงไหน ?

ตอบ(ก) เหตุผลที่เจตสิกทั้ง ๓ อย่างนี้โดยแน่นอนไม่มี:เพราะเจตสิกที่ประกอบกับจักขุวิญญาณจิตโดยเฉพาะไม่มี, เจตสิกที่ประกอบกับมโนธาตุ ๓ โดยเฉพาะไม่มี, และเจตสิกที่ประกอบกับมห…
ยอดนิยม

ให้จำแนกเจตสิก ๕๒ โดย ธาตุ, สัจจะ และสัจจวิมุต ?

ตอบจำแนกเจตสิก ๕๒ โดย ธาตุ, สัจจะ และสัจจวิมุต ดังนี้:• จัดเป็นธาตุ ได้ ๑ ธาตุ คือ:ธัมมธาตุ• จัดเป็นสัจจะ ได้ ๓ สัจจะ คือ:๑. ทุกขสัจจะ: ได้แก่ เจตสิก ๕๑ ดวง (เว้นโลภเจตสิ…

ในสรุปเนื้อความ ๓ ประการนั้น เฉพาะปัจจนิกธรรม หมายความว่าอย่างไร ? จงอธิบายตามวจนัตถะ ?

ตอบปัจจนิกธรรม: หมายความว่า ธรรมที่มิใช่ผล หรือธรรมที่เป็นปฏิปักษ์กันกับปัจจยุปบันธรรมอธิบายตามคำจำกัดความ (วจนัตถะ):ชี้ให้เห็นว่า ธรรมที่เป็นปัจจนิกนั้น หาได้เป็นธรรมที่…